Polska Akcja Humanitarna: Woda Pitna

Polska Akcja Humanitarna zdając sobie sprawę ze znaczenia dostępu do wody stara się wychodzić naprzeciw potrzebom ludności Afganistanu poprzez realizacje projektów związanych z sytuacją wodno-sanitarną.

Zasoby wody pitnej w Afganistanie są wyjątkowo ubogie. Naturalne źródła, podobnie jak strumienie czy niewielkie akweny, występują w centrum, na wschodzie i w środkowo-zachodniej części kraju. Na południu i północy mieszkańcy borykają z się z powtarzającymi się suszami, największe miały miejsce w latach 1998 - 2001. W rejonach pustynnych jedynymi ujęciami wody są nieliczne studnie usytuowane w miejscach, gdzie zasoby wody gruntowej nie znajdują się zbyt głęboko. Sytuacja taka ma miejsce głównie na północy (prowincje Dzuzdzan, Balkh, Kunduz, Samangan) i na południu (prowincje Kandahar, Helmand, Nimroz).

Rolnictwo oparte jest na systemie nawadniania kanałami irygacyjnymi (sterowaniu korytami strumieni i rzek). Kryzys ostatnich lat wywołany został złym gospodarowaniem zasobami wody – między innymi wierceniem zbyt płytkich otworów studziennych. Gdy poziom wody gruntowej opada z powodu upałów, pompy nie dosięgają do lustra wody. Studnie bardzo często budowane są na terenach prywatnych. Po wybudowaniu urządzenia, faktyczni właściciele pobierają opłaty za korzystanie ze studni.

W miastach wiele domów posiada własne studnie. Mieszkańcy pozbawieni tego rodzaju udogodnień korzystają ze studni publicznych zbudowanych na gruntach należących do państwa. Część stolicy Afganistanu – Kabulu – wyposażona jest w systemem wodociągowy, do którego woda doprowadzana jest z prowincji Parwan, ze sztucznego zbiornika wody pitnej na północ od Kabulu.

zdjęcie: TKnoxB

Sytuację wodną w Afganistanie warunkuje zmienny stan rzeki przepływającej przez Kabul, której poziom podnosi się lub opada zależnie od rocznych opadów deszczu jak i śniegu. W przypadku niskich opadów poziom rzeki znacznie się obniża, zdarza się, że koryto rzeczne zupełnie wysycha. Wówczas staje się targowiskiem, gdzie handlarze rozbijają stragany i sprzedają swoje wyroby.

Woda ma również duże znaczenie w religii dominującej w Afganistanie – Islamie, nakazującym modlić się 5 razy dziennie. Wierni przed modlitwą w meczecie muszą dokonać rytualnego oczyszczenia – umyć twarz, ręce i stopy. Dlatego tez przed meczetami znajdują się studnie, gdzie muzułmanie dokonują rytualnych ablucji.

Projekt wiercenia studni w prowincji Kapisa

Mieszkańcy prowincji Kapisa od dziesięcioleci borykają się z brakiem dostępu do źródeł czystej wody. Koryta strumieni spływających z gór przecinają pastwiska i pola uprawne nawożone odchodami zwierzęcymi. Wody powierzchniowe gęsto zaludnionego regionu zanieczyszczane są także ściekami z gospodarstw domowych. Dla wielu wiosek jedynym źródłem bezpiecznej dla zdrowia i życia wody pozostają studnie głębinowe. Ich budowę utrudniają szczególnie trudne warunki geologiczne i duża głębokość, na jakiej znajdują się pokłady wodonośne. Wysoki koszt wykonania studni powoduje, iż władze prowincji nie są w stanie samodzielnie wyjść naprzeciw potrzebom miejscowej ludności.

Postanowiliśmy dołączyć do organizacji starających się przeciwdziałać kryzysowi wodnemu w regionie. Projekt realizowany w kilku wioskach prowincji Kapisa obejmował budowę 8 studni, 2 zbiorników na wodę i systemu jej dystrybucji. Pierwsza ze studni wywiercona przez PAH znajduje się w wiosce Mulah Khalil. Ma głębokość 70 metrów, każdego dnia dostarcza 24 tysiące litrów życiodajnego płynu. Została wyposażona w pompę ręczną typu „Pamir” – rozwiązane to promowane jest przez miejscowe władze. W Mulah Khalil wywiercone zostały jeszcze dwie studnie. Czwarta studnia, o głębokości 140 metrów, została wybudowana przy akademiku Uniwersytetu Albiruni w miejscowości Sherkat. Została wyposażona w pompę zanurzeniową o wydajności 75 tysięcy litrów na dobę. W grudniu 2006 roku oddane zostały do użytku podłączony do niej system dystrybucji oraz wieża ciśnień. W pompę zanurzeniową i zbiornik wyposażona jest również studnia przy szkole Meer Masjidi we wsi Ushter Gram. Na początku 2007 oddane zostały do użytku ujęcia wody zlokalizowane przy szkole dla dziewcząt w Ghafar Kheil oraz w wioskach Qala Sarah i Tai Pushta-Jamal Agha. Zostały wyposażone w pompy ręczne.

Dzięki projektowi prawie 10 tysięcy mieszkańców sześciu wiosek w prowincji Kapisa uzyskało dostęp do bezpiecznej, czystej wody. Lokalizacje studni zostały wybrane po konsultacjach z lokalną społecznością i władzami prowincji. Wybudowanie ujęć wody zwiększy bezpieczeństwo sanitarne uczniów kilku placówek edukacyjnych - 600 uczennic szkoły podstawowej dla dziewcząt w Ghafar Kheil (600 osób), 2000 uczniów i nauczyciele szkoły dla chłopców Meer Masjidi oraz 900 studentów Uniwersytetu Albiruni w miejscowości Sherkat.

Toalety i studnia dla zespołu szkół w Kabulu

Większość placówek edukacyjnych działających w Kabulu boryka się z brakiem dostępu do wody pitnej. Według statystyk 32,3% wszystkich dzieci zamieszkujących miasto (czyli ponad 191 000) cierpi z powodu chorób będących bezpośrednim skutkiem spożywania zanieczyszczonej wody i nieodpowiednich warunków sanitarnych. Dlatego podjęliśmy decyzję o realizacji projektu budowy toalet i studni dla zespołu szkół w Kabulu.

Polska Akcja Humanitarna dostrzegając znaczenie dostępu do bezpiecznych źródeł wody angażuje się w przedsięwzięcia przeciwdziałające skutkom kryzysu wodno-sanitarnego. Projekt zrealizowany przez Fundację włączył do pomocy mieszkańcom Afganistanu uczestników warszawskiej imprezy ECCO Walkathon – ponad 10 000 Polaków biorących udział w Marszu Dobrej Woli w 2005 roku, przyczyniło się do polepszenia losu dzieci zamieszkujących Kabul.

Głównym założeniem projektu realizowanego od stycznia do lipca 2006 roku było zapewnienie uczniom zespołu szkół Maulana Abdulqader Bidel możliwości nauki w bezpiecznych i higienicznych warunkach. Cel został osiągnięty poprzez budowę nowych i remont już istniejących toalet na terenie placówki edukacyjnej. Źródłem wody, z której mogą korzystać uczniowie i nauczyciele, jest wywiercona w ramach projektu studnia o głębokości 60 metrów. Na zewnątrz budynków należących do zespołu szkół powstały także dwa zbiorniki wyposażone w krany. Stworzyliśmy dogodne warunki sanitarne 18 000 uczniów w wieku od 7-16 lat, w tym 12 000 dziewcząt i 6 000 chłopców.

Realizacja projektu była możliwa dzięki hojności uczestników warszawskiej imprezy ECCO Walkathon. Zaangażowanie 10 000 Polaków biorących udział w Marszu Dobrej Woli w 2005 roku umożliwiło nam przeprowadzenia działa� na rzecz polepszenia losu dzieci z Kabulu.

System grawitacyjny w wiosce Malaspa

Wioskę Malaspa w zamieszkuje około 400 wielodzietnych rodzin (na każdą z nich przypada średnio sześcioro dzieci), czyli około 3 tysięcy osób. Wieś nie dysponuje systemem zaopatrzenia w wodę pitną, mieszkańcy muszą nosić ją z oddalonej o kilometr rzeki. Strumień płynący przez wieś jest zanieczyszczany przez owce pasące się na pobliskich pastwiskach. Woda ulega także zanieczyszczeniu przepływając przez inne wioski – ich mieszkańcy wylewają do strumienia ścieki.

zdjęcie: TKnoxB

Dowiedzieliśmy się, że woda płynąca ze źródła dzieli się na przełomie zimy i wiosny na pięć strumieni, które zasilają pięć zgrupowań domostw w wiosce. Latem źródło może zasilić jedynie jeden strumień, wówczas mieszkańcy Malaspy każdego dnia przekierowują wodę. Gdy danego dnia zasilana jest jedna część wsi, cztery pozostałe są odcięte od wody.

Wybudowaliśmy rurociąg doprowadzający wodę ze źródła w górach do wsi oraz system jej dystrybucji. Wybudowaliśmy kamienny zbiornik na wodę, ponad 4500 m rurociągu i 20 punktów poboru wody. Dystrybucja wody ze zbiornika działa grawitacyjnie – w przeciwieństwie do studni, jego działanie nie będzie uzależnione od działania generatora prądu. Głównymi zaletami tego rozwiązania jest bezawaryjność i łatwość eksploatacji. Środki na realizację projektu zostały przekazane przez organizatorów imprezy ECCO Walkathon 2006.

Co nowego w projekcie wodnym w Afganistanie?

Zakończyliśmy zasadniczą część prac budowlanych w ramach projektu wodnego 2008. W tym roku chcemy zapewnić dostęp do wody pitnej w sześciu szkołach oraz w klinice sąsiadującej z jedną ze szkół w prowincji Kapisa.

Projektem objęliśmy przede wszystkim instytucje szkolne, ponieważ to właśnie dzieci padają najczęściej ofiarami zanieczyszczonego otoczenia i braku higieny. Dzieci z chorobami wywoływanymi kontaktem z zanieczyszczoną wodą, takimi jak lamblioza, czerwonka, tyfus, żółtaczka, chorobami pasożytniczymi i chorobami skóry, stanowią 70 procent pacjentów ośrodków zdrowia.

Ponadto w większości z instytucji szkolnych brakuje podstawowej infrastruktury. Tylko 20 procent ze szkół ma dostęp do wody, a 33 procent nie posiada dostępu do urządzeń sanitarnych. Żadna z wybranych szkół nie ma dostępu do bezpiecznego źródła wody pitnej. Woda, z której korzystają dzieci dostarczana jest przez personel szkolny ze strumieni zanieczyszczonych odchodami zwierzęcymi, ludzkimi oraz ściekami z pól uprawnych.

Projekt wodny 2008 w Afganistanie

W ramach projektu, w szkole Bahtior Shahid we wsi Sanjan wybudujemy system dystrybucji wody z pobliskiego źródła. Początkowo zamierzaliśmy wywiercić w szkole studnie, jednak badania hydrogeologiczne wykazały brak warstwy wodonośnej. Sama szkoła jest jeszcze w budowie, więc ponad tysiąc uczniów uczy się pod gołym niebem.

Szkoła Sanjan jest dopiero w budowie więc zajęcia
odbywają się pod gołym niebem

Na system dystrybucji wody składają się dwa zbiorniki gromadzące wodę z pobliskiego źródła, wykonane z kamienia i żelbetu oraz odpowiednio uszczelnione i zaizolowane.

Zbiornik przy szkole w Sanjan

Podobny system dystrybucji wody wybudowaliśmy w szkole średniej w wiosce Balaghein. Tam, woda jest poprowadzona rurami ze źródła położonego wysoko w górach w odległości kilku kilometrów od szkoły.

Modlitwa przed rozpoczęciem robót w Balaghein

Budowa zbiornika w Balaghein

Wybudowane zbiorniki pomieszczą około 10 000 litrów źródlanej wody.

Ukończony zbiornik w Balaghein

W pozostałych czterech szkołach wywiercono studnie, o głębokości od 50 do 100 metrów. Wiercenia były wykonywane przez afgańską firmę Farhat Architecture and Road Company (FAER). W studni o głębokości 50 metrów, wywierconej w szkole Khan Kalan w wiosce Pufdam została zainstalowana pompa ręczna.

Szkoła Khan Kalan we wsi Pufdam, studnia o głębokości 50m
z pompą ręczną

Na terenach, gdzie zlokalizowane są dwie pozostałe szkoły objęte projektem, warstwa wodonośna znajduje się o wiele głębiej. W tych przypadkach konieczne jest zastosowanie pomp elektrycznych. Z uwagi na to, że w Afganistanie nie ma prądu potrzebnego do zasilania pomp głębinowych, w studni wywierconej w szkole żeńskiej Khamzargar zainstalujemy pompę elektryczną zasilaną energią słoneczną. Jest to pilotażowe rozwiązanie. Jego główną zaletą jest brak kosztów paliwa, które społeczność lokalna musi ponosić gdy stosuje się generatory prądotwórcze. Afganistan ma odpowiednie warunki do zastosowania energii słonecznej, w ciągu roku jest tutaj przeciętnie 300 słonecznych dni. Panele solarne zostaną zainstalowane na dachu szkoły. Docelowo system ma doprowadzać wodę również do lokalnej kliniki zdrowia sąsiadującej ze szkołą.